Biografie

Euripides, Eu)ripi/dhj, zoon van den Athener Mnesarchides, op den dag van den slag bij Salamis op dat eiland geboren, de derde der groote attische treurspeldichters. Zijne ouders waren, naar men beweerde, van zeer geringen stand; dit wordt echter tegenwoordig tegengesproken; zijne moeder, Clito, Kleitw/, was zelfs van adel; hij genoot dan ook eene zeer goede opvoeding. In zijne jeugd legde hij zich op de gymnastiek en schilderkunst toe, later werd hij een leerling van Anaxagoras, een toehoorder van Prodicus en Protagoras en een vriend van Socrates. Zijne werken toonen den invloed van zijne philosophische studiën: zij munten uit door groote kennis en juiste schildering van karakters en hartstochten en bevatten vele treffende tooneelen; daarentegen missen zij den verheven eenvoud van de stukken van Aeschylus en Sophocles; zij zijn niet meer ontleend aan de algemeen bekende mythen, maar geven dikwijls een oorspronkelijke, soms zeer romantische, bewerking van een of andere bizonderheid daaruit, zoodat meestal een proloog de toeschouwers moet inlichten over den inhoud van het stuk en de betrekkingen tusschen de handelende personen. Zijn helden toonen in hun denken en handelen meer de eigenschappen van gewone menschen; ook wordt de handeling telkens afgebroeken door wijsgeerige bespiegelingen, terwijl ook de koorgezangen niet meer met het stuk zelf samenhangen, maar geheel als bijzaak behandeld zijn; de ontknooping is dikwijls niet op eene natuurlijke wijze te vinden, zoodat de tusschenkomst van een god - deus ex machina - noodig wordt. Op godsdienstig gebied verkondigt hij soms stellingen, die met het volksgeloof in strijd zijn; op lateren leeftijd schijnt hij echter tot de algemeen gangbare meeningen daaromtrent teruggekeerd te zijn, of ingezien te hebben, dat het nutteloos was den strijd er tegen voort te zetten. Om al deze redenen, ook naar aanleiding van allerlei nieuwigheden in metriek en muziek, die hij op het tooneel bracht, werd hij door Aristophanes en andere blijspeldichters meedoogenloos gehekeld als de vertegenwoordiger van alles, wat zij in den geest van hun tijd afkeuren; over het geheel kon hij zich niet beroemen grooten bijval gevonden te hebben: slechts vijfmaal verkreeg hij den eersten prijs (het eerst in 441), terwijl hij 92 (volgens anderen 98) stukken geschreven heeft, waarvan het eerste reeds in 465 is opgevoerd. Na zijn dood vonden zij echter de grootste bewondering en vielen juist zijne eigenaardigheden, die hem van de andere groote treurspeldichters onderscheiden, in den smaak van het publiek. -

Ook zijn huiselijk leven gaf hem weinig stof tot tevredenheid: zoowel in zijn eerste als zijn tweede huwelijk was hij ongelukkig; zijne eerste vrouw verstiet hij wegens ontrouw, zijne tweede vrouw verliet hem. Met staatszaken bemoeide hij zich niet; toch schijnt hij weinig ingenomen te zijn geweest met de richting, die men te Athene na den dood van Pericles had ingeslagen, en dikwijls liet hij zijne ontevredenheid door een van de personen zijner stukken uitspreken. Op het einde van zijn leven gaf hij gehoor aan eene uitnoodiging van koning Archelaüs van Macedonië, aan wiens hof hij groote eer genoot; in 406 of 405 stierf hij er. -

Van zijne werken bestaan nog 18 treurspelen en 1 satyrdrama. De meest bekende hiervan zijn: Alcestis (opgevoerd 438), Medeía (431), Hippolytus (428), )Ifige/neia e)n Tau/roij, 1Iwn, Foi/nissai, )Ifige/neia h9 e)n Au)li/di en het satyrdrama Ku/klwy. -
Ook een neef van den grooten dichter, die denzelfden naam droeg, trad als treurspeldichter op, naar het schijnt met weinig geluk. Zijn zoon, die ook Euripides heette, heeft enkele stukken van zijn vader na diens dood doen opvoeren.

[Bron: Woordenboek der Grieksche en Romeinsche Oudheid
door Dr. J.G. Schlimmer en Dr. Z.C. de Boer.
Tweede druk herzien door Dr. Z.C. de Boer en Dr. C.G.Th.W. Koch.
Derde druk herzien door Dr. C.G.Th.W. Koch, conrector van het Gymnasium teTiel.
Met houtgravures tusschen den tekst.
Haarlem. De Erven F. Bohn. 1920.]

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Boeken bij BOL:

Verzameld werk / deel 1
Gerard Koolschijn

Recensie

De Griekse tragicus Euripides (5e eeuw v. Chr.) schreef tachtig tragedies, waarvan er achttien bewaard zijn gebleven. Sommige daarvan, zoals de 'Alkestis', 'Medea' en 'Hippolytos', zijn door de eeuwen heen veel gelezen, vertaald en bewerkt en zijn nog steeds populair; andere worden slechts nog door specialisten bestudeerd. Euripides' stukken zijn bij ons relatief vaak vertaald. Algemeen gelden de vertalingen van Gerard Koolschijn, winnaar van de Nijhoffprijs voor literaire vertalingen, als zeer geslaagd, omdat hij letterlijkheid met helderheid verbindt en daarbij een jambisch patroon weet te handhaven. Een 'complete' Euripides van zijn hand is dus iets om naar uit te kijken. Nu is daarvan deel I verschenen, dat behalve de drie genoemde tragedies bevat: 'De kinderen van Herakles' (niet eerder in het Nederlands vertaald), 'Andromache' en 'Hekabe'. De inleidingen zijn bewust kort gehouden; in slotdeel III zal een uitvoerig nawoord over de toneelkunst van Euripides worden opgenomen; wel zijn er verklarende noten en een namenlijst.

(Biblion recensie, Dr. R.Th. v.d. Paardt)

------------------------------------------------

Verzameld werk / deel 2
Gerard Koolschijn

--------------------------------------------------------

Elektra ; Orestes
Euripides

Recensie

Het verhaal van koning Agamemnon van Mycene, die na thuiskomst van de Trojaanse oorlog door zijn vrouw Clytaemnestra en haar minnaar wordt gedood, waarna de moord wordt gewroken door zijn kinderen Electra en Orestes, behoort tot de meest bewerkte klassiek-griekse mythen. Het ligt voor de hand dat vooral tragici zich over dit verhaal hebben ontfermd en inderdaad hebben zowel Aeschylus als Sophocles en Euripides diverse stukken over deze 'horrorstory' geschreven. Laatstgenoemde schreef een 'Electra' (413) én een 'Orestes' (408), waarvan de titels al laten zien wie achtereenvolgens centraal staan. Ze zijn nu vertaald en in een boek bijeengebracht door Gerard Koolschijn. Zijn uiterst speelbare teksten zijn voor het gestaag groeiende aantal liefhebbers van het Griekse toneel, c.q. de klassieke literatuur, een genot om te lezen of na te slaan na theaterbezoek. Van geen van beide stukken bestaat een andere recente vertaling. Koolschijn werkt aan een vertaling van alle stukken van Euripides. Eerder verschenen 'Alkestis'/'Medea' en 'Hekabe'/'Trojaanse vrouwen'. Volgend jaar volgt 'Ifigeneia in Aulis'/'Ifigeneia op de Krim'.

(Biblion recensie, Dr. Rudi van der Paardt.)

--------------------------------

Fenicische vrouwen
Euripides

Recensie

In de smaakvolle reeks Ambo-Klassiek is door de langzamerhand bekende klassikus en vertaler Herman Altena een vertaling uitgebracht van de tragedie 'Fenicische Vrouwen' van de Atheense tragediedichter Euripides. De vertaling is gemaakt op verzoek van de theatergroep Hollandia, die dit stuk in 1996 speelt. In de 'Fenicische Vrouwen' (ca. 409 voor Chr.) beschrijft Euripides de strijd tussen de zonen van Oidipous, Eteokles en Polyneikes, over de heerschappij van Thebe. Zij hadden afgesproken de stad om beurten een jaar te besturen, maar als Eteokles de heerschappij weigert af te staan breekt er oorlog uit tussen hen, die eindigt in de dood van beiden en vernietiging brengt in hun hele omgeving. Dit stuk dat eeuwenlang zeer veel gelezen is maar de laatste tijd ten onrechte wat vergeten was, verdient in de fraaie vertaling van Altena een groot publiek. De metrische vertaling laat zich plezierig lezen en komt ook op toneel indrukwekkend over. Een mythologisch appendix geeft een handleiding by de mythen waarnaar in dit stuk verwezen wordt. Inleiding, verantwoording en een appendix met de niet in de tekst opgenomen interpolaties bieden stof voor degenen die diepgaander in deze tragedie geïnteresseerd zijn.

(Biblion recensie, Drs. E.A. Hemelrijk.)

--------------------------------

Hippolytus - Iphigenia in Taurie - Ion
Claes, B.

------------------------------

Na de val van Troje / deel 1 Trojaanse vrouwen, Electra, Orestes
Euripides

Recensie

In één bundel vertalingen van drie tragedies van Euripides. De 'Trojaanse Vrouwen', 'Electra' en 'Orestes' vormen weliswaar geen officiëel drieluik, maar behandelen wel dezelfde periode nl. die van na de val van Troje. 'Trojaanse vrouwen' is één onophoudelijke klacht over hun lot als gevangenen en het probleem voor de teruggekeerde Menelaos wat te doen met de overspelige Helena. Zowel de 'Electra' als de 'Orestes' zijn doortrokken van gevoelens van bloedwraak, die zich uit in de moord op Agamemnon door zijn vrouw Clytaemnestra en hoe daarna haar kinderen, Orestes en Electra hun moeder vermoorden. Ware tragedies, waarin veel bloed vloeit en de waanzin van een oorlog door Euripides genadeloos aan de kaak gesteld wordt. Wroeging en de straf der goden achtervolgen de gekwelde kinderen. De vertalingen door het team Courteaux en Claes zijn stijlvol, adequaat en met gevoel voor dramatiek. De beroemde dialoog tussen Clytaemnestra en Electra is daarvan een mooi voorbeeld. Een aanbevelenswaardige bundel, die met zorg is uitgegeven en voorzien van een naamregister. (...)

(Biblion recensie, Drs. F. Knuttel.)

---------------------------------

MUZIEK

Medea
Luigi Cherubini

----------------------------------------------------------------------------