LXXXVII.
Gerundivum-constructie
Leesles
In les 75 heb je kennis gemaakt met het gerundivum,
dat noodzaak of verplichting uitdrukt. Het gerundivum is dan attributief,
of je ziet het samen met een vorm van esse.
Het gerundivum wordt ook anders gebruikt. Het congrueert dan met een
zelfstandig naamwoord en is grammaticaal ondergeschikt, maar in betekenis
is het dominant.
Een voorbeeld:
In fluminibus traiciendis
multi hostes fluctibus hausti sunt - Bij
het oversteken van de rivieren zijn vele vijanden verzwolgen
door de golven.
traiciendis congrueert met fluminibus:
het is ook abl. meerv. neutr. De dominantie in betekenis wordt weergegeven
door te vertalen met een omschrijving, die het hele werkwoord gebruikt.
Wellicht begrijp je nu, dat vele generaties leerlingen moeilijkheden
hebben gehad met het uit elkaar houden van gerundium en gerundivum.
De vertaling van een gerundivum-constructie lijkt akelig veel op de
manier, waarop je een gerundium vertaalt.
Kox´ tip 1: Zie je een -nd- vorm + esse, vertaal dan met moeten
worden (noodzaak / verplichting).
Zie je een -nd- vorm zonder esse, gebruik dan het hele werkwoord in
je vertaling.
Tip 2: Gebruik altijd je begrip en kennis van de kontekst! Vertaal nooit
zo, dat het resultaat onzin is! Anticipeer op wat je leest; vaak komt
wat je al verwacht.
Samenvattend:
Het gerundium is zelfstandig, het gerundivum
bijvoeglijk.
-nd- + esse : moeten worden : tacendum est tibi
- er moet gezwegen worden door jou = jij moet zwijgen.
-nd- zonder: docendo discimus - door te
onderwijzen leren we; libris legendis discimus
- door boeken te lezen leren we.
Leer de volgende woorden en doe dan de oefeningen:
aedis, -is : tempel
afflígere : teisteren (afflixi, afflictum)
decemviri : tienmannen, commissie van tien man
dedicare : inwijden
duumviri : tweemannen, commissie van twee man
facultas, facultatis : gelegenheid
fluctus, -us : golf, stroom
haurire : verzwelgen (eerder geleerd: scheppen, putten)
redímere : loskopen (eerder geleerd: pachten)
Onthoud door associatie:
aedis > ?
affligere > afflicted (en)
decemviri > decem = 10 en vir = man
dedicare > dedicate (en)
duumviri > duo = 2 en vir = man
facultas > ?
fluctus > flúere = vloeien, stromen; fluctueren
haurire > ?
redimere > ?
Oefening 1 :
Vertaal de volgende woordgroepen:
1. spes
belli renovandi
2. de
pace facienda
3. ad
portam patefaciendam
4. in
flumine traiciendo
5. cupido
incendii aspiciendi
6. lapidibus
iaciendis
7. absterretur
ab urbe oppugnanda
8. facultas
itineris faciendi
9. huius
rei conficiendae causâ
10. de
obsidibus accipiendis
11. cupidus
navium reficiendarum
12. in
hoc libro legendo
13. decemviri
libris inspiciendis
14. parati
ad omnia perpetienda
15. viribus
bene utendis
16. huius
muneris fungendi causâ
Kijk na met de muis.
Oefening 2 :
Vertaal de volgende zinnen:
1. Diu
sed non frustra agebatur de
captivis redimendis.
2. Captivi
se
paratos esse ad omnia perpetienda declarant.
3. Desiderio
uxoris aspiciendae exsul
clam in patriam reverterat.
4. Exercitu
flumen traiciendo victoriam
se reportaturum esse sperat.
5. In
flumine traiciendo complures
milites fluctibus hausti sunt.
6. Caesar
Helvetiis facultatem itineris
per nostram provinciam faciendi non
dedit.
7. His
sceleribus committendis iram
deorum certe movebitis.
8. Romae
duumviri creati sunt aedibus
dedicandis.
9. In
hoc opere conficiendo morte
oppressus est.
10. Consules
iam ex urbe profecti erant ad
suum munus fungendum.
11. Altitudine
moenium Hannibal
ab
urbe oppugnanda absterritus
esse videbatur.
12. A
Catilina consilium capitur senatus
interficiendi.
13. Caesar
materia navium, quae
tempestate afflictae erant, ad
reliquas reficiendas utebatur.
14. Consul
milites brevi oratione adhortatus signum
proelii committendi dedit.
Kijk na met de muis.
Leesles
...
|