LXXXI.

Numeralia - telwoorden


De telwoorden worden verdeeld in
cardinalia : hoofdtelwoorden: een, twee, drie, etc
ordinalia : rangtelwoorden: eerste, tweede, derde etc
distributieve telwoorden : een tegelijk, telkens twee, telkens drie, etc
numerale adverbia : telbijwoorden: eenmaal, tweemaal, driemaal, etc

Kox behandelt eerst de hoofd- en rangtelwoorden:

cardinalia ordinalia Romeins Arabisch
unus, una, unum primus, -a, -um I
1
duo, duae, duo secundus (alter) II
2
tres, tria tertius III
3
quattuor quartus IV
4
quinque quintus V
5
sex sextus VI
6
septem septimus VII
7
octo octavus VIII
8
novem nonus IX
9
decem decimus X
10
undecim undecimus XI
11
duodecim duodecimus XII
12
tredecim tertius decimus XIII
13
quattuordecim quartus decimus XIV
14
quindecim quintus decimus XV
15
sedecim sextus decimus XVI
16
septendecim septimus decimus XVII
17
duodeviginti duodevice(n)simus XVIII
18
undeviginti undevice(n)simus XIX
19
viginti vice(n)simus XX
20
viginti unus vice(n)simus primus XXI
21
triginta trice(n)simus XXX
30
quadraginta quadrage(n)simus XL
40
quinquaginta quinquage(n)simus L
50
sexaginta sexage(n)simus LX
60
septuaginta septuage(n)simus LXX
70
octoginta octoge(n)simus LXXX
80
nonaginta nonage(n)simus XC
90
centum cente(n)simus C
100
centum (et) unus cente(n)simus primus CI
101
ducenti, -ae, -a ducente(n)simus CC
200
trecenti trecente(n)simus CCC
300
quadringenti quadringente(n)simus CCCC
400
quingenti quingente(n)simus D
500
sescenti sescente(n)simus DC
600
septingenti septingente(n)simus DCC
700
octingenti octingente(n)simus DCCC
800
nongenti nongente(n)simus DCCCC
900
mille mille(n)simus M
1000
quinque milia
 
5000
decem milia
 
10000
centum milia
 
100000

NB 1. Voor de verbuiging van unus, zie les 32.
NB 2. De verbuiging van duo en tres:

  mannelijk vrl onz mnl / vrl onz
nom duo duae duo tres tria
gen duorum duarum duorum trium trium
dat duobus duabus duobus tribus tribus
acc duos duas duo tres tria
abl duobus duabus duobus tribus tribus

[ ambo: beide(n), allebei wordt net als duo verbogen.]

NB 3. ducenti, trecenti, etc worden net zo verbogen als de bijvoeglijke naamwoorden op -us.
NB 4. Het rijtje van mille:
In het enkelvoud verbuigt mille niet.
Het meervoud: milia, milium, milibus, milia, milibus.

 

Distributiva

1. singuli : een voor een, elk apart
2. bini : twee aan twee, telkens twee
3. terni, trini
4. quaterni
5. quini
6. seni
7. septeni
8. octoni
9. noveni
10. deni
11. undeni
12. duodeni
13. terni deni, etc.
18. octoni deni or duodeviceni
19. noveni deni or undeviceni
20. viceni
21. viceni singuli, etc.
30. triceni
40. quadrageni
50. quinquageni
60. sexageni
70. septuageni
80. octogeni
90. nonageni
100. centeni
200. duceni
300. treceni
400. quadringeni
500. quingeni
600. sesceni
700. septingeni
800. octingeni
900. nongeni
1000. milleni

Kox kent de distributieve telwoorden na quaterni niet uit zijn hoofd. Verbeter je leraar en stamp deze zelden voorkomende woorden in je hoofd! Of doe het niet ...

 

Numerale adverbia

1. semel : één keer, eenmaal
2. bis : tweemaal
3. ter : driemaal
4. quater
5. quinquie(n)s
6. sexiens
7. septiens
8. octiens
9. noviens
10. deciens
11. undeciens
12. duodeciens
13. terdeciens
14. quaterdeciens
15. quindeciens
16. sedeciens
17. septiesdeciens
18. duodeviciens
19. undeviciens
20. viciens
21. semel viciens
30. triciens
40. quadragiens
50. quinquagiens
60. sexagiens
70. septuagiens
80. octogiens
90. nonagiens
100. centiens
200. ducentiens
300. trecentiens
1000. miliens
10,000. deciens miliens

De eerste vier kom je nog wel eens tegen. Leer die maar uit je hoofd. Bis!

 

Het gebruik van telwoorden aan de hand van enige voorbeelden:

.....

 

Oefening 1 :
Hoofdtelwoorden:

.....

Kijk na: KLIK HIER. 

 

Oefening 2 :
Hoofdtelwoorden in zinnen:

.....

Kijk na: KLIK HIER. 

 

Oefening 3 :
Rangtelwoorden:

.....

Kijk na: KLIK HIER. 

 

Oefening 4 :
Distributieve en adverbiale telwoorden:

.....

Kijk na: KLIK HIER.