M. Tullius Cicero

Een biographie

door

Dr. K. Sprey

1938
Amsterdam
P.N. van Kampen & Zoon N.V.

INLEIDING

Deze biographie is bestemd in de eerste plaats voor hem, die zonder vakman te zijn, belang stelt in de klassieke grondslag en inslag in onze Cultuur. Een beknopte bibliographie is toegevoegd voor dengene, die meer gegevens mocht willen bestudeeren.
Vanzelfsprekend meen ik de hier gegeven voorstelling van zaken ook wetenschappelijk te kunnen verantwoorden, doch opzettelijk is afgezien van het geven van voetnoten en bewijsplaatsen. Ieder ingewijde weet, dat de litteratuur over Cicero zoo omvangrijk, bijna elk punt zoo veel en verschillend is gecommentarieerd, dat het mededeelen van de responsa prudentium in eenige volledigheid (en anders hebben ze toch geen zin) de tekst geheel zou overweldigen. En bij het noemen van bewijsplaatsen zou steeds weer het verband mede behandeld moeten worden en de interpretatie toegelicht. Den lezer zal dit niet interesseeren en de vakman zal in de gelegenheid zijn niet enkele plaatsen, maar de werken in hun geheel op te slaan om de gegeven karakteristieken te controleeren.
Bedoeld werd een "historische biographie" te geven. Volgens sommigen een contradictie in zichzelf, daar historie en biographie elkander uitsluiten.
Bedoeld echter in deze zin, dat niet in de eerste plaats getracht werd de structuur van Cicero als persoon, als individu te geven, doch veeleer de plaats te schetsen, die deze figuur ingenomen heeft in zijn historisch milieu, de invloed te begrijpen die en toen en later van zijn persoon en werk is uitgegaan. Veel details van zuiver particuliere aard, die te geven zouden geweest zijn, zijn, zoo ze niet merkbare invloed op zijn publiek bestaan hebben geoefend, verschoven naar de achtergrond of weggelaten.
Ongetwijfeld is elke figuur, en Cicero zeker, te verstaan uit de omgeving en de omstandigheden, waarin hij geboren werd, leefde en werkte.
Deze bepalen en uitgangspunt en mogelijkheden op de latere levensweg; doch het historisch belang van een figuur wordt bepaald door datgene wat hij van de hem geboden mogelijkheden heeft gemaakt, hoe hij gereageerd heeft op de gegeven problemen die zijn milieu en levensgang hem boden.
Het trekken van de grens tusschen hetgeen als voorwaarde en achtergrond moet vermeld, en datgene wat of onbelangrijk of bekend mag worden geacht, blijft immer subjectief. Maar anderzijds dreigt het gevaar, dat Carlyle eens heeft gesignaleerd, toen hij in een recensie opmerkte dat de betrokken auteur "has undertaken to write a history of the universe from 1608 - 1674, calling it a "Life of John Milton"." Vooral omdat Cicero´s sfeer van belangstelling en werkzaamheid zoo uitgebreid is geweest.
Getracht heb ik Cicero te schetsen als een man, die door zijn gaven en levensloop, geconfronteerd met de problemen van zijn tijd, deze inderdaad heeft onderkend en heeft getracht zijn Romein-zijn te verbinden met de nieuwe geestelijke gemeenschap, die het Imperium Romanum noodig had.
Hij heeft gefaald zijn ideën te verwerkelijken en is met zijn pogen te gronde gegaan. Ook het principaat van Augustus zou hem geestelijk geen plaats hebben geboden. Hij was geen held en geen profeet.
Doch zijn streven om nationaal bezit en algemeene cultuur te verbinden, maakt hem, niet tot een wetgever en voorbeeld, zooals later classicisme wel heeft geleerd, doch tot een medestander en medestrijder van ieder, die na hem in Europa voor dezelfde idealen heeft geijverd, maakt hem tot den eersten Europeaan, dien we kennen kunnen.
Alle geschiedenis heeft om te leven het levend contact noodig met het heden. Moge dit boek mede werken tot het levend houden van de Klassieke en Romeinsche inslag in onze eigen Cultuur, in propaedeusis en paedeusis beide.

Hilversum 1938.